به نظر میرسد حرکت به سمت هوشمندسازی حملونقل در ایران بهطور رسمی آغاز شده است. بر اساس اعلام مسئولان دولتی، برنامههایی برای توسعه خودروهای هوشمند و در نهایت خودروهای خودران در دستور کار قرار گرفته که میتواند نقطه شروعی برای تحول در سیستم حملونقل کشور باشد.
این رویکرد با هدف نزدیک شدن به استانداردهای جهانی و بهرهگیری از مزایای فناوریهای نوین دنبال میشود. توسعه خودروهای هوشمند میتواند در آینده، نقش مهمی در افزایش ایمنی، کاهش ترافیک، مدیریت مصرف سوخت و بهبود کیفیت حملونقل شهری و جادهای داشته باشد.
نقش شرکتهای دانشبنیان در توسعه خودروهای هوشمند
محمد کرباسی، دبیر ستاد توسعه فناوریهای اتصالپذیری و ارتباطی معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری، اعلام کرده است که این برنامهها با همکاری شرکتهای دانشبنیان و بر پایه مطالعات علمی و بررسی تجربیات کشورهای پیشرفته طراحی میشوند.
به گفته او، پیش از اجرای عملی این طرحها، لازم است بازار، فناوری و زیرساختها بهدقت بررسی شوند تا توسعه فناوری به نتایج پایدار منجر شود. این موضوع نشان میدهد که ورود به حوزه خودروهای خودران، تنها یک پروژه فناورانه نیست، بلکه به برنامهریزی دقیق اقتصادی، زیرساختی و سیاستگذاری نیاز دارد.
مزایای خودروهای متصل و هوشمند
به اعتقاد کرباسی، خودروهای متصل و هوشمند میتوانند نقش مؤثری در کاهش تلفات جادهای، مدیریت مصرف سوخت و حتی مقابله با قاچاق سوخت ایفا کنند. این خودروها با استفاده از دادههای لحظهای، امکان تحلیل بهتر وضعیت حرکت، مصرف انرژی و شرایط جاده را فراهم میکنند.
با این حال، یکی از موانع اصلی گسترش هوشمندسازی، واقعی نبودن قیمت حاملهای انرژی عنوان شده است. این موضوع باعث میشود انگیزه اقتصادی کافی برای صرفهجویی و استفاده گسترده از فناوریهای هوشمند شکل نگیرد.
نیاز به زیرساخت ارتباطی و دادهای
اجرای طرحهای مرتبط با خودروهای متصل و خودران نیازمند پهنای باند مناسب و زیرساخت ارتباطی متناسب با فناوریهای نوین است. خودروهای متصل میتوانند در حوزههایی مانند ناوبری، موقعیتیابی، تحلیل نحوه حرکت خودرو، مدیریت کامپیوتر خودرو و نگهداری و تعمیرات هوشمند مورد استفاده قرار گیرند.
این فناوریها تنها به خودروهای شخصی محدود نمیشوند. گسترش خودروهای متصل در ناوگان حملونقل عمومی میتواند بر صنایعی مانند بیمه، کنترل آلودگی هوا، کاهش مصرف سوخت و مدیریت هوشمند ترافیک تأثیر قابل توجهی داشته باشد.
ارتباط خودرو با محیط اطراف
خودروهای هوشمند میتوانند بستری برای ارائه خدمات چندرسانهای و مبتنی بر اینترنت فراهم کنند. همچنین این فناوری امکان ارتباط خودرو با خودرو، خودرو با عابر پیاده و خودرو با سایر اجزای ترافیکی را ایجاد میکند.
اگر کنترل ترافیک بهصورت هوشمند و مبتنی بر داده انجام شود، در آینده میتوان شاهد کاهش چشمگیر ترافیک، استفاده بهینهتر از جادهها و افزایش سرعت جریان ترافیک بود. چنین زیرساختی در نهایت میتواند زمینهساز توسعه خودروهای خودران در کشور شود.
چالش بازار و تجاریسازی فناوری
کرباسی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع حمایت از شرکتهای دانشبنیان اشاره کرده و توضیح داده است که تاکنون حمایت هدفمند و گستردهای در این حوزه انجام نشده، زیرا بازار این فناوری هنوز بهطور کامل شکل نگرفته است.
به گفته او، توسعه فناوری بدون وجود تقاضای واقعی در بازار نمیتواند دوام داشته باشد. به همین دلیل، رفع موانع سیاستگذاری، حاکمیتی و اقتصادی اهمیت زیادی دارد. همچنین مسائل مرتبط با حکمرانی داده و سیاستگذاری از چالشهای مهم این مسیر محسوب میشوند.
ظرفیت شرکتها و همکاریهای آینده
بر اساس گفتههای کرباسی، در حال حاضر بیش از ده شرکت دانشبنیان در حوزه خودروهای متصل فعالیت میکنند. علاوه بر آن، اپراتورهای تلفن همراه و شرکتهای فعال در زمینه هوشمندسازی نیز وارد این حوزه شدهاند.
استفاده از ظرفیت این مجموعهها میتواند نقش مهمی در پیشبرد پروژههای حملونقل هوشمند داشته باشد. همچنین امکان همکاریهای بینالمللی، بهویژه در حوزه اینترنت اشیا و فناوریهای اتصالپذیر، از دیگر مسیرهای قابل توجه برای توسعه این فناوریها در کشور است.
جمعبندی
اگرچه هوشمندسازی حملونقل و توسعه خودروهای خودران در ایران هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد، اما با بهرهگیری از توان شرکتهای دانشبنیان، استفاده از نیروی متخصص و الگوبرداری از تجربیات موفق جهانی، میتوان امیدوار بود که این مسیر به ارتقای ایمنی، کاهش ترافیک و بهبود کیفیت زندگی شهری منجر شود.
هوشمندسازی حملونقل مزایای متعددی به همراه دارد؛ از جمله افزایش ایمنی کاربران و جادهها، کاهش ترافیک، صرفهجویی در مصرف سوخت، کاهش آلودگی هوا و مدیریت بهتر مشکلات حملونقل. با این حال، عبور از سیستم سنتی و حرکت به سمت حملونقل هوشمند با چالشهایی مانند کمبود زیرساخت، محدودیتهای اقتصادی، مسائل قانونی و سازمانی، نگرانیهای امنیتی و چالشهای فرهنگی و اجتماعی همراه است. عبور موفق از این موانع، شرط اصلی تحقق شهرهای هوشمند و توسعه خودروهای خودران در کشور خواهد بود.