با گسترش تدریجی خودروهای خودران، زیرساختهای ترافیکی نیز ناگزیر به تغییر و تطبیق هستند. یکی از ایدههای نوآورانهای که اخیراً توجه پژوهشگران حوزه حملونقل هوشمند را به خود جلب کرده، افزودن یک رنگ جدید به چراغهای راهنمایی و رانندگی است؛ رنگی که مشخصاً برای مدیریت بهتر ترافیک در حضور خودروهای خودران طراحی شده است.
پژوهشگران دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی پیشنهاد دادهاند که چراغ راهنمایی چهاررنگی با اضافه شدن رنگ سفید طراحی شود. هدف از این ایده، افزایش هماهنگی میان خودروهای خودران و رانندگان انسانی در تقاطعهای پرترافیک و پیچیده است؛ جایی که تصمیمگیری سریع و دقیق نقش مهمی در کاهش ترافیک و مصرف سوخت دارد.
رنگ سفید چه مفهومی دارد؟
در این طرح، رنگهای سنتی چراغ راهنمایی همچنان معنای خود را حفظ میکنند: قرمز برای توقف، سبز برای حرکت و زرد برای هشدار. اما رنگ سفید پیام جدیدی را منتقل میکند. زمانی که چراغ سفید روشن میشود، به این معناست که کنترل جریان ترافیک در آن تقاطع تا حد زیادی به خودروهای خودران سپرده شده و رانندگان انسانی باید از رفتار خودروی جلویی تبعیت کنند؛ یعنی اگر خودروی جلویی توقف کرد، توقف کنند و اگر حرکت کرد، حرکت را ادامه دهند.
خودروهای خودران برای درک این وضعیت نیازی به دیدن چراغ سفید ندارند، زیرا از طریق ارتباطات بیسیم با زیرساخت تقاطع و سایر خودروها در تعامل هستند. در واقع، چراغ سفید بیشتر نقش یک رابط ارتباطی ساده برای انسانها را ایفا میکند تا آنها بدانند در حال ورود به یک تقاطع با مدیریت هوشمند هستند.
سازوکار فاز سفید چگونه است؟
در حالتی که پژوهشگران آن را «فاز سفید» نامیدهاند، خودروهای خودران حاضر در یک محدوده مشخص با یکدیگر و با چراغهای راهنمایی ارتباط برقرار میکنند. این ارتباط امکان تنظیم هوشمند سرعت، اولویتدهی به مسیرهای شلوغتر و هماهنگی بهتر جریان حرکت را فراهم میکند. نتیجه این هماهنگی، کاهش توقفهای غیرضروری، افزایش روانی ترافیک و کاهش مصرف سوخت خواهد بود.
اگر تعداد خودروهای خودران در یک تقاطع به زیر آستانه مشخصی برسد، سیستم بهصورت خودکار به حالت سنتی بازمیگردد و چراغها تنها با سه رنگ معمول قرمز، زرد و سبز عمل میکنند. این انعطافپذیری باعث میشود سیستم بتواند در شرایط مختلف ترافیکی عملکرد مناسبی داشته باشد.
نتایج شبیهسازیها چه میگویند؟
مطالعات شبیهسازیشده نشان میدهد که هرچه سهم خودروهای خودران در یک تقاطع بیشتر باشد، تأثیر مثبت فاز سفید نیز پررنگتر میشود. در سناریوهایی که بیش از ۳۰ درصد وسایل نقلیه خودران هستند، بهبود جریان ترافیک بهطور محسوسی قابل مشاهده است. در شرایطی که این سهم به حدود ۷۰ درصد برسد، تقاطع میتواند تقریباً بهصورت کاملاً خودکار مدیریت شود.
بر اساس این شبیهسازیها، میزان تأخیر در تقاطعها میتواند بین ۴۰ تا ۹۹ درصد کاهش یابد؛ رقمی که نشاندهنده پتانسیل بالای این ایده در کاهش ازدحام شهری و بهبود بهرهوری سیستم حملونقل است.
چرا این ایده مهم است؟
این طرح در چارچوب مفهومی جدیدی به نام «کنترل سیار ترافیک» قرار میگیرد؛ رویکردی که در آن بخشی از تصمیمگیریهای ترافیکی از زیرساختهای ثابت به خودروهای هوشمند منتقل میشود. چنین نگاهی میتواند مسیر طراحی شهرهای آینده را تغییر دهد، زیرا بهجای تکیه صرف بر چراغها و قوانین ثابت، از قدرت محاسباتی و ارتباطی خودروها استفاده میکند.
نکته مهم دیگر، نقش این چراغ در ایجاد اعتماد میان انسان و سیستمهای خودران است. رنگ سفید به رانندگان انسانی کمک میکند تا بدانند چه اتفاقی در حال رخ دادن است و چرا رفتار ترافیک در یک تقاطع با حالت معمول تفاوت دارد. این شفافیت، یکی از پیشنیازهای پذیرش اجتماعی فناوریهای خودران محسوب میشود.
چالشها و ملاحظات اجرایی
با وجود جذابیت این ایده، اجرای آن نیازمند زیرساختهای ارتباطی پیشرفته، استانداردسازی بینالمللی و آموزش عمومی است. همچنین هماهنگی میان خودروهای تولیدکنندگان مختلف و سیستمهای شهری یک چالش مهم به شمار میرود. با این حال، پژوهشگران معتقدند که چراغ راهنمایی چهاررنگ میتواند بهعنوان یک راهحل گذار، پلی میان دنیای رانندگی انسانی و آینده کاملاً خودران باشد.